Pre-loader
มิติสัมพัทธ์ (visuospatial)

จำได้หรือเปล่า?



กิจกรรมนี้ออกแบบมาเพื่อฝึกการจำตำแหน่งของเบี้ยในตารางภายในเวลาที่กำหนด โดยมีสิ่งเร้ารบกวนก่อนให้เรียกคืนข้อมูลเดิม:
o    Encoding Phase: แสดงตำแหน่งจุดสีแดงให้จำ
o    Distract Phase: แสดงตัวเลขหรือตัวอักษรเพื่อเบี่ยงเบนความสนใจ
o    Retrieval Phase: ให้ผู้ฝึกวางเบี้ยกลับในตำแหน่งเดิมจากความจำ

กิจกรรมนี้ออกแบบมาเพื่อกระตุ้นการทำงานของสมองหลายระบบที่เกี่ยวข้องกับการจดจำตำแหน่งของสิ่งเร้าในพื้นที่ โดยเฉพาะการเรียกคืนข้อมูลหลังจากมีสิ่งรบกวน ซึ่งเป็นกระบวนการที่ซับซ้อนและต้องอาศัยการทำงานร่วมกันของหลายโครงสร้างในสมอง
1. Hippocampus ทำหน้าที่หลักในการจัดเก็บและเรียกคืนความจำเชิงพื้นที่ เชื่อมโยงกับกลีบขมับในการประมวลผลข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับตำแหน่งและบริบท มีบทบาทสำคัญในช่วง encoding และ retrieval ของข้อมูล
2. Amygdala ทำงานร่วมกับฮิปโปแคมปัสในระบบลิมบิก ช่วยเสริมความจำโดยเชื่อมโยงกับอารมณ์และความสนใจ เพิ่มความไวในการตอบสนองต่อสิ่งเร้าที่มีความหมาย
3. Rhinal cortex ทำหน้าที่เป็นจุดเชื่อมระหว่างการรับรู้ภาพและการเข้าถึงความจำ การระลึกความจำที่แม่นยำมักเกิดจากการกระตุ้นพร้อมกันของ rhinal cortex และ hippocampus
4. Globus Pallidus, Thalamus, Anterior Cingulate Gyrus มีบทบาทในการควบคุมความสนใจ การตัดสินใจ และการประมวลผลข้อมูล ช่วยให้ผู้ฝึกสามารถเปลี่ยนโฟกัสจากสิ่งเร้ารบกวนกลับไปยังข้อมูลเดิมได้อย่างมีประสิทธิภาพ
5. Prefrontal cortex เกี่ยวข้องกับการควบคุมหน่วยความจำในการทำงาน (working memory)
ช่วยในการวางแผน การจัดการข้อมูล และการเรียกคืนตำแหน่งของสิ่งเร้าอย่างแม่นยำ
6. Visual cortex ประมวลผลสิ่งเร้าทางสายตา เช่น จุดสีแดง ตัวเลข หรือรูปแบบในตาราง
ทำงานร่วมกับระบบความจำเพื่อเชื่อมโยงภาพกับตำแหน่งในพื้นที่

กิจกรรมนี้จึงเป็นการฝึกที่ครอบคลุมทั้งการรับรู้ การจดจำ และการจัดการข้อมูลในระยะสั้น โดยอาศัยการทำงานร่วมกันของระบบ limbic, visual-spatial, และ executive function เพื่อเสริมสร้างความสามารถในการเรียนรู้และการใช้ความจำในชีวิตประจำวันอย่างมีประสิทธิภาพ

1.    ผู้ที่ต้องการเพิ่มความสามารถในการเรียนรู้และจดจำข้อมูล
2.    ผู้ที่ต้องการพัฒนาความจำระยะสั้นและการประมวลผลข้อมูล

กิจกรรมนี้จึงเป็นการฝึกที่ครอบคลุมทั้งการรับรู้ การจดจำ และการจัดการข้อมูลในระยะสั้น โดยอาศัยการทำงานร่วมกันของระบบ limbic, visual-spatial, และ executive function เพื่อเสริมสร้างความสามารถในการเรียนรู้และการใช้ความจำในชีวิตประจำวันอย่างมีประสิทธิภาพ
1.    ช่วยจำตำแหน่งของสิ่งของ เช่น กุญแจ กระทะ หรือเอกสาร
2.    เสริมความสามารถในการจัดระเบียบสิ่งของในพื้นที่
3.    เพิ่มความมั่นใจในการใช้ความจำเชิงพื้นที่ในชีวิตประจำวัน
4.    ลดความหลงลืมและเพิ่มความคล่องตัวในการค้นหาสิ่งของ

“ให้จำรูปร่างและตำแหน่งที่ปรากฏอยู่ในตารางให้แม่นยำ แล้วนำมาจัดเรียงให้ตรงกับตำแหน่งเดิมหลังจากผ่านสิ่งรบกวน” กิจกรรมนี้ออกแบบมาเพื่อฝึกความจำเชิงพื้นที่ (spatial memory), ความจำในการทำงาน (working memory), และการจดจ่อกับสิ่งเร้าทางสายตา โดยใช้กระบวนการ 3 ขั้นตอน: 1. ขั้นตอนที่ 1: Encoding Phase – จำรูปร่างและตำแหน่ง
o    แสดงบัตรภาพที่มีตารางพร้อมรูปร่างและสี เช่น วงกลมสีแดง, สี่เหลี่ยมสีเขียว
o    ให้ผู้ฝึกดูและจำตำแหน่งของแต่ละรูปทรงในตารางภายในเวลาที่กำหนด (เช่น 20–30 วินาที)
o    คำสั่ง: “ให้จำรูปร่างและตำแหน่งที่ปรากฏอยู่ในตาราง” เมื่อผู้ฝึกแจ้งว่าจำได้แล้ว จึงเข้าสู่ขั้นตอนถัดไป
2. ขั้นตอนที่ 2: Distract Phase – สิ่งเร้ารบกวน
o    แสดงบัตรคำที่ไม่เกี่ยวข้องกับภาพ เช่น คำศัพท์ให้จัดหมวดหมู่
o    ให้ผู้ฝึกทำกิจกรรมจัดกลุ่มคำ เช่น “อาหาร”, “สถานที่”, “เครื่องใช้”
o    เมื่อเสร็จแล้ว ให้แจ้งเพื่อเข้าสู่ขั้นตอนถัดไป
3. ขั้นตอนที่ 3: Retrieval Phase – เรียกคืนความจำ
o    แจกภาพรูปทรงแยกออกมา เช่น วงกลม, สี่เหลี่ยม, สามเหลี่ยม พร้อมสีเดิม
o    แจกตารางเปล่าให้ผู้ฝึกวางรูปทรงกลับไปยังตำแหน่งเดิมที่จำไว้ในขั้นตอนที่ 1
o    ประเมินความถูกต้องของตำแหน่งและสีที่วาง หากทำได้ไม่สมบูรณ์ เปิดโอกาสให้ทำใหม่ได้โดยไม่ลดคะแนน

15–20 นาทีต่อการฝึก 1 ครั้ง ให้พักแล้วทำต่อได้

1.    จำนวนตำแหน่งที่วางเบี้ยได้ถูกต้อง
2.    เวลาที่ใช้ในการวางเบี้ยหลังสิ่งเร้า Distract phase
3.    จำนวนครั้งที่ต้องทำซ้ำ (เนื่องจากวางผิด)

1. จดจ่อกับตำแหน่งแนวตั้งและแนวนอน ฝึกการจำตำแหน่งในตาราง เช่น “อยู่แถวบนสุด ช่องขวาสุด”
2.     จำลักษณะรูปร่างและจำนวน เช่น “มีจุดสีแดง 4 จุด เรียงเป็นรูปตัว L”
3.     ใช้การมองภาพรวมก่อนจำรายละเอียด ฝึกการสแกนภาพอย่างเป็นระบบก่อนจดจำ
4.     ฝึกการเรียกคืนหลังสิ่งเร้ารบกวนเช่น “หลังเห็นตัวเลขแล้ว ยังจำตำแหน่งเดิมได้หรือไม่?